Joomla

له‌ڕۆژێكی‌ وه‌ك ئه‌مڕۆدا 11-18

دووشەممە, 18 تشرینی دووەم 2013 08:08
b_200_180_16777215_0___images_stories_HAWAL1_seax.jpg

شانشینی‌ یه‌كگرتووی‌ به‌ریتانیای‌ مه‌زن دان به‌ (شێخ مه‌حمودی‌ حه‌فید)دا ده‌نێت، وه‌كو فه‌رمانڕه‌وای‌ باشوری‌ كوردستان

-ڕۆژی‌ 18ی‌ تشرینی‌ دووه‌می‌ ساڵی‌ 1092ی‌ زاینی‌، (جه‌لال ده‌وله‌ مه‌لیك شا)ی‌ سوڵتانی‌ سه‌لجوقی‌ كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌، كه‌ ڕۆڵی‌ زۆری‌ بینیوه‌ له‌فراوانكردنی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌لجوقیه‌كاندا.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1601دا، سوپای‌ ده‌وڵه‌تی‌ عوسمانی‌ سه‌ركه‌وتنێكی‌ گه‌وره‌یان به‌سه‌ر هێزه‌كانی‌ ئه‌ڵمانیادا به‌ده‌ستهێنا، دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌لایه‌ن ئه‌ڵمانیه‌كانه‌وه‌ له‌ناوچه‌ی‌ (قانیجه‌) گه‌مارۆ درابوون.

-له‌ساڵی‌ 1626‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، پاپا (ئۆربانی‌ هه‌شته‌م) به‌شێوه‌یه‌كی‌ فه‌رمی‌ هه‌ستا به‌كردنه‌وه‌ی‌ كاتدرائیه‌ی‌ (پوترسی‌ پیرۆز) له‌ڤاتیكان.

-ڕۆژی‌ 18-11ی‌ ساڵی‌ 1793، مۆزه‌خانه‌ی‌ لۆڤه‌ر له‌شاری‌ پاریسی‌ پایته‌ختی‌ فه‌ره‌نسا به‌ڕووی‌ بینه‌ران‌و جه‌ماوه‌ردا كرایه‌وه‌، كه‌ به‌یه‌كێك له‌مۆزه‌خانه‌ به‌ناوبانگه‌كانی‌ جیهان له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێت.

-له‌ساڵی‌ 1897‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، زانای‌ فیزیاناسی‌ ئینگلیزی‌ (پاتریك بلاكێت) له‌دایك بووه‌، كه‌ به‌هۆی‌ داهێنانه‌كانیه‌وه‌ ساڵی‌ 1948 خه‌ڵاتی‌ نۆبڵی‌ له‌بواری‌ فیزیادا پێبه‌خشراوه‌.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1918دا، هه‌ردوو حكومه‌تی‌ فه‌ره‌نسا‌و به‌ریتانیا له‌به‌یاننامه‌یه‌كدا ئاماژه‌یان به‌وه‌كرد، نه‌ته‌وه‌كانی‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عوسمانی‌، كه‌ دۆڕاوی‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌می‌ جیهانی‌ بوو، ده‌توانن ببنه‌ خاوه‌ن قه‌واره‌ی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ خۆیان، له‌نێویشیاندا نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد، ئه‌وه‌ش ڕێگه‌خۆشكه‌ر بوو بۆ په‌یماننامه‌ی‌ سیڤه‌ر.

-له‌ساڵی‌ 1918‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، (مێجه‌ر نوئێل) نوێنه‌ری‌ ئینگلیز له‌عێراق، گه‌یشته‌ شاری‌ سلێمانی‌‌و له‌وتارێكدا ئه‌وه‌ی‌ ئاشكراكرد، كه‌ شانشینی‌ یه‌كگرتووی‌ به‌ریتانیای‌ مه‌زن دان به‌ (شێخ مه‌حمودی‌ حه‌فید)دا ده‌نێت، وه‌كو فه‌رمانڕه‌وای‌ باشوری‌ كوردستان.

-ڕۆژی‌ 18-11ی‌ ساڵی‌ 1922، ئه‌دیب‌و ڕۆماننوسی‌ به‌ناوبانگی‌ فه‌ره‌نسی‌ (مارسیل برۆست) كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌، كه‌ ڕۆڵی‌ باشی‌ بینیوه‌ له‌پێشخستنی‌ ئه‌ده‌بی‌ نوێی‌ فه‌ره‌نسیدا.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1930دا، كۆمه‌ڵه‌ی‌ ئایینی‌ (سۆكا گاكی‌) ژاپۆنی‌ دامه‌زراوه‌، كه‌ كۆمه‌ڵه‌یه‌كی‌ سه‌ر به‌ئایینی‌ بوداییه‌‌و جه‌ماوه‌رێكی‌ زۆری‌ له‌ده‌وری‌ خۆی‌ كۆكردووه‌ته‌وه‌.

-به‌هۆی‌ هێرشكردن‌و داگیركردنی‌ خاكی‌ ئه‌سیوبیا له‌لایه‌ن هێزه‌كانی‌ ئیتاڵیاوه‌، ڕۆژی‌ 18ی‌ تشرینی‌ دووه‌می‌ ساڵی‌ 1935، ڕێكخراوی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان بڕیاریدا، گه‌مارۆی‌ سیاسی‌‌و دبلۆماتی‌ بخرێته‌ سه‌ر حكومه‌تی‌ ڕۆما.

-ڕۆژی‌ 18ی‌ تشرینی‌ دووه‌می‌ ساڵی‌ 1937، هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ توركیای‌ كه‌مالی‌ هه‌ستان به‌له‌سێداره‌دانی‌ (سه‌ید ڕه‌زا)ی‌ ڕابه‌ری‌ شۆڕش له‌باكوری‌ كوردستان‌و ده‌ سه‌ركرده‌ی‌ تری‌ كورد، هه‌ندێك له‌سه‌رۆك هۆزه‌كانیش به‌سی‌ ساڵ‌ زیندانیكردن حوكمدران، ژماره‌یه‌كی‌ دیكه‌ش ئازادكران.

-له‌ساڵی‌ 1940‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، سوڵتان (قابوسی‌ كوڕی‌ سه‌عید) سوڵتانی‌ عوممان له‌دایك بووه‌.

-ڕۆژی‌ 18-11ی‌ ساڵی‌ 1962، ئه‌دیب‌و ڕه‌خنه‌گر‌و شاعیری‌ نوێخوازی‌ گه‌لی‌ كورد، مامۆستا (عه‌بدوڵڵا سلێمان) ناسراو به‌ (گۆران) له‌شاری‌ سلێمانی‌ به‌هۆی‌ تووشبوونی‌ به‌نه‌خۆشییه‌كی‌ كوشنده‌ كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1963دا، (عه‌بدولسه‌لام عارف) كوده‌تایه‌كی‌ به‌سه‌ر به‌عسیه‌كانی‌ عێراقدا ئه‌نجامدا، كه‌ هاوبه‌شی‌ بوون له‌فه‌رمانڕه‌واییدا، سه‌رئه‌نجام عه‌بدولسه‌لام چووه‌ سه‌ر كورسیی‌ ده‌سه‌ڵات‌و هه‌موو به‌عسیه‌كانی‌ له‌حكومه‌تی‌ به‌غدا دوورخسته‌وه‌‌و گاردی‌ نه‌ته‌وه‌ییشی‌ هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌.

-له‌ساڵی‌ 1980‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، له‌ناوچه‌ی‌ (پشده‌ره‌ ڕه‌قه‌)ی‌ سنوری‌ شارۆچكه‌ی‌ ڕانیه‌، فڕۆكه‌كانی‌ سوپای‌ عێراق هێرشیان كرده‌ سه‌ر پۆلێك پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان، له‌ئه‌نجامدا فه‌رمانده‌ (جه‌میل ڕه‌نجبه‌ر)‌و ژماره‌یه‌ك له‌پێشمه‌رگه‌ی‌ كورد گیانیان له‌ده‌ستدا، هه‌مان ڕۆژیش سه‌ركرده‌‌و پێشمه‌رگه‌ی‌ خه‌باتگێڕی‌ شۆڕشی‌ ئه‌یلول، (فه‌تاح حه‌مه‌ئه‌مین) ناسراو به‌ (فه‌تاح ئاغا) له‌ناوچه‌ی‌ حاجی‌ هۆمه‌ران گیانی‌ له‌ده‌ستداوه‌.

-ئێواره‌ی‌ ڕۆژی‌ 18-11ی‌ ساڵی‌ 1987، له‌هه‌ردوو ناوچه‌ی‌ چه‌مچه‌ماڵ‌‌و به‌رانان، مه‌فره‌زه‌كانی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان، له‌چه‌ند چالاكییه‌كدا هێرشێكی‌ سوپای‌ عێراقیان تێكشكاند‌و په‌لاماری‌ باره‌گاكانی‌ سوپای‌ عێراقیاندا، كه‌ به‌هۆیانه‌وه‌ چه‌ندین سه‌رباز كوژران‌و ژماره‌یه‌كی‌ زۆریش بریندار بوون، بێجگه‌ له‌وه‌ش زیانێكی‌ زۆری‌ ماڵییان به‌هێزه‌كانی‌ به‌عس گه‌یاند.

-له‌ساڵی‌ 1987‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، به‌هۆی‌ كه‌وتنه‌وه‌ی‌ ئاگرێك له‌میترۆی‌ شاری‌ له‌نده‌نی‌ پایته‌ختی‌ به‌ریتانیا، ده‌یان كه‌س گیانیان له‌ده‌ستدا‌و سه‌دانی‌ تریش بریندار بوون.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1990دا، به‌فه‌رمانی‌ دادگای‌ به‌ناو شۆڕشی‌ به‌عس، هه‌رسێ‌ شۆڕشگێڕ‌و تێكۆشه‌ری‌ كورد (جه‌بار حاجی‌ ڕه‌شید، مامۆستا ئه‌حمه‌دی‌ سناعه‌‌و وه‌ستا به‌كری‌ دارتاش) له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌كانه‌ عێراقه‌وه‌ له‌سێداره‌ دران.

-له‌ساڵی‌ 1992‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، بزووتنه‌وه‌ی‌ ئیسلامی‌ له‌كوردستانی‌ عێراق، پشتیوانی‌ خۆیی‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان ڕاگه‌یاند.

-ڕۆژی‌ 18-11ی‌ ساڵی‌ 1993، حكومه‌تی‌ باشوری‌ ئه‌فریقا له‌گه‌ڵ‌ (نیڵسۆن ماندێلا)ی‌ ڕابه‌ری‌ ڕه‌شپێسته‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌‌و هاوڕێكانی‌ ڕێكه‌وتن له‌سه‌ر ڕه‌شنوسی‌ ده‌ستوری‌ هه‌مواركراوی‌ باشوری‌ ئه‌فریقا بۆ قۆناغی‌ گواستنه‌وه‌.

-له‌ساڵی‌ 2004‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، هێزه‌كانی‌ سوپای‌ ئیسرائیل له‌نزیك سنوره‌كانی‌ كه‌رتی‌ غه‌ززه‌ی‌ فه‌ڵه‌ستین، هێرشیان كرده‌ سه‌ر یه‌كه‌یه‌كی‌ سوپای‌ میسر، كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ 3 سه‌ربازی‌ میسری‌ كوژران، ئه‌وه‌ش كێشه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ له‌نێوان قاهیره‌‌و ته‌لئه‌بیبدا دروست كرد.

-له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 2010دا، زانای‌ ناوداری‌ گه‌ردونناسی‌ (برایان مارسدن)ی‌ به‌ریتانی‌ كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌، كه‌ یه‌كێك بووه‌ له‌زانا به‌تواناكانی‌ بواری‌ گه‌ردونناسی‌‌و چه‌ندین توێژینه‌وه‌ی‌ له‌بواری‌ زانستی‌ گه‌ردوندا ئه‌نجامداوه‌.

-ئه‌مڕۆ له‌سوڵتاننشینی‌ عوممان به‌ڕۆژی‌ نیشتمانی‌ له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێت‌و بۆنه‌‌و مه‌راسیمی‌ گه‌وره‌ به‌ڕێوه‌ده‌چێت، له‌مه‌راكشیش ئه‌مڕۆ جه‌ژنی‌ سه‌ربه‌خۆییه‌، هاوڵاتیانی‌ لاتیڤیاش ئه‌مڕۆ ئاهه‌نگ به‌بۆنه‌ی‌ ڕزگارییه‌وه‌ ده‌گێڕن.

ئا: نازه‌نین

وه رگیراوه له :NNA

Share

 

میوانی سەرهێڵ

ئێمە هەمانە 28 میوان سەرهێڵ

ئێمه‌ له‌ یووتیوب

هاوڕێمان به‌ له‌ فه‌يس بوك

Designed by Business wordpress themes and Joomla templates.

بەڕێزان ماڵپەڕی سەرچنار بەرپرس نیە لە ناوەڕۆکی بابەتەکان | Design By : GailanIT.Com